Căn Tâm Bằng Laser Hay Đồng Hồ So: Cụm Bơm Nào Đáng Đầu Tư Thiết Bị Đắt Tiền

Một xưởng bảo trì có hai bộ dụng cụ căn tâm. Một bộ đồng hồ so đã dùng hơn mười năm. Một bộ laser mới mua, nằm trong hộp và ít người dám mở. Khi căn cụm bơm cấp nước, người thợ vẫn lấy bộ đồng hồ so.

Câu hỏi đúng không phải bộ nào xịn hơn. Câu hỏi đúng là cụm bơm nào cần phép đo nào. Và sai số của từng phép đo nằm ở đâu. Bài này đi qua ba nguồn sai số của đồng hồ so. Sau đó là phần việc laser làm được và không làm được. Cuối cùng là cách chọn theo từng cụm máy.

Ba nguồn sai số quen thuộc của đồng hồ so

Phương pháp hai đồng hồ đối xứng đọc số ở bốn vị trí quay: 0, 90, 180 và 270 độ. Phương pháp này chính xác khi người đo làm đúng. Sai số thường đến từ ba chỗ.

Võng giá đỡ. Giá kẹp đồng hồ tự uốn xuống dưới sức nặng của chính nó và của đồng hồ. Đồng hồ ở vị trí 6 giờ vì thế đọc khác vị trí 12 giờ, dù trục không hề lệch. Muốn biết lượng võng, hãy lắp giá lên một đoạn ống thép cứng rồi đọc ở bốn vị trí. Lượng võng đo được phải trừ ra khỏi kết quả.

Trục dịch dọc. Phép đo mặt đầu khớp nối rất nhạy với trục dịch dọc, nhất là ở motor dùng bạc trượt. Chỉ cần trục xê dịch nhẹ khi quay, số đọc đã sai. Hai đồng hồ đối xứng giảm được lỗi này nhưng không loại hết.

Đọc và ghi bằng tay. Số đọc được ghi lại rồi tính bằng đồ thị hoặc công thức. Một dấu âm ghi nhầm sẽ kéo cả cụm máy dịch sai hướng. Lỗi kiểu này dễ xảy ra khi làm vội trong lúc dừng máy.

Laser sửa được những gì

Hai đầu cảm biến gắn lên hai trục. Tia laser ghi lại độ dịch tương đối khi trục quay. Phần mềm tính từ đó độ lệch song song và độ lệch góc. Nhiều hệ thống chỉ cần quay trục một góc đủ rộng, không bắt buộc đủ một vòng.

Cách đo này xử lý gọn hai trong ba lỗi ở mục trước. Phép đo không dựa vào mặt đầu khớp nối nên ít chịu ảnh hưởng của trục dịch dọc. Phần mềm tự tính lượng cần nâng hạ từng chân, nên không còn bước tính tay. Giá kẹp cảm biến vẫn phải siết chắc, vì đầu cảm biến lỏng cũng cho số sai.

Nhiều hệ thống còn cho kiểm chân mềm bằng cách nới từng bu lông. Chúng cũng cho nhập giá trị bù trừ nhiệt. Đó là hai điểm hay bị bỏ qua. Bài trước trên blog đã phân tích chúng: căn tâm đạt dung sai mà vòng bi vẫn rơ.

Laser không sửa được những gì

Laser không làm trục thẳng hơn. Nó chỉ đo chính xác hơn. Giả sử chân máy mềm, bệ nứt hoặc đường ống kéo vặn thân bơm. Máy đo vẫn báo kết quả đẹp lúc nguội. Đến khi chạy, cụm máy lại lệch đi.

Kiểm ứng lực đường ống vẫn làm theo cách cũ. Gắn đồng hồ so lên khớp nối rồi nới từng mặt bích đường hút và đường đẩy. Nếu kim dịch quá mức cho phép thì đường ống đang kéo thân bơm. Ngưỡng hay được dùng là khoảng 0,05 mm, nhưng hãy đối chiếu hướng dẫn của hãng bơm.

Bệ móng lún dần là một nguồn lệch khác mà không thiết bị nào bù được. Biên bản căn tâm lần nào cũng đạt mà vòng bi vẫn hỏng? Hãy đo lại cao độ bệ trước. Đừng vội mua thêm dụng cụ.

Dung sai không phải một con số cho mọi cụm

Dung sai phụ thuộc vào tốc độ quay và loại khớp nối. Máy quay nhanh cần dung sai chặt hơn máy quay chậm. Nhà sản xuất khớp nối và nhà sản xuất bơm thường công bố bảng dung sai theo vòng quay.

Hãy lấy đúng bảng của hãng cho cụm đang căn, đừng dùng một con số chung cho cả xưởng. Motor 2 cực chạy khoảng 2.900 vòng mỗi phút cần dung sai chặt hơn rõ rệt. Motor 4 cực chạy khoảng 1.450 vòng mỗi phút thì dễ hơn.

Loại đồng hồ so phổ biến có vạch chia 0,01 mm. Với cụm quay nhanh, dung sai có thể nằm sát giới hạn đọc của dụng cụ này. Lúc đó đồng hồ so không còn đủ, và laser thành lựa chọn hợp lý.

Chọn theo cụm máy, không chọn theo thiết bị

Tình huống của cụm bơm	Phép đo nên dùng
Bơm nhỏ, quay khoảng 1.450 vòng mỗi phút, có bơm dự phòng	Đồng hồ so là đủ, nhớ kiểm võng giá đỡ
Bơm quay khoảng 2.900 vòng mỗi phút, hoặc khớp nối có đoạn đệm dài	Laser, vì dung sai chặt
Bơm chất lỏng nóng cần bù trừ nhiệt	Laser có nhập giá trị bù, hoặc đo lại khi máy nóng
Cụm quan trọng, dừng là mất sản lượng, hoặc hỏng vòng bi lặp lại	Laser và lưu báo cáo trước sau mỗi lần căn
Xưởng phải căn nhiều cụm mỗi năm	Nên tính bài toán đầu tư laser, vì mỗi lần căn nhanh hơn

Khi khảo sát cụm bơm cho nhà máy, kỹ sư Pump Pro thường hỏi hai câu trước tiên. Máy quay bao nhiêu vòng mỗi phút. Và vòng bi hoặc phớt đã từng hỏng lặp lại chưa. Hai câu này quyết định phép đo nào đáng dùng hơn mọi bảng so sánh thiết bị.

Hồ sơ căn tâm phân biệt người đo cẩn thận với người đo cho xong

Một biên bản tốt ghi bảy thứ. Đó là tốc độ quay, loại khớp nối và khoảng cách giữa hai mặt khớp. Tiếp theo là độ lệch trước và sau khi căn. Cuối cùng là độ dày căn lá đã thêm hoặc bớt, cùng nhiệt độ lúc đo. Thiếu nhiệt độ thì lần căn sau không thể so sánh với lần này.

Hãy giữ hồ sơ theo từng cụm máy. Khi vòng bi hỏng sớm, hồ sơ cho biết độ lệch có tăng dần không. Nó cũng cho biết bệ có đang lún dần không. Nên gắn hồ sơ này vào lịch bảo trì của cụm máy. Có thể tham khảo cách lập lịch trong bài bảo trì bơm PCCC nhà xưởng của Pump Pro.

Điều đội bảo trì nên nhớ

Đồng hồ so cũ vẫn đủ cho nhiều cụm bơm nhỏ, quay chậm và có dự phòng. Laser đáng tiền ở cụm quay nhanh, cụm nóng và cụm không được phép dừng. Cả hai đều vô nghĩa nếu chân máy mềm hoặc đường ống đang kéo thân bơm. Đây cũng là thứ tự Pump Pro áp dụng khi nhận một cụm bơm cần căn lại.

Với bơm ly tâm cho nhà máy và khu công nghiệp, hãy kiểm chân mềm và ứng lực ống trước. Căn tâm đến sau. Khớp nối vẫn mòn nhanh dù căn đúng? Hãy đối chiếu với trường hợp khớp nối hỏng ba lần trong mười bốn tháng. Nguyên nhân ở đó nằm ở chỗ khác.